اگر می خواهید یک فروشگاه اینترنتی راه اندازی کنید، فروشگاه ساز یکی از اولین گزینه هایی است که با آن روبه رو می شوید. اما فروشگاه ساز چیست و دقیقا چه کاری برای کسب و کار انجام می دهد؟
فروشگاه ساز یک نرم افزار یا پلتفرم برای راه اندازی و مدیریت فروشگاه آنلاین است. به جای اینکه همه اجزای فروشگاه از صفر طراحی و توسعه داده شوند، امکاناتی مانند مدیریت محصول، دسته بندی کالا، سبد خرید، ثبت سفارش، پرداخت و مدیریت مشتری در یک زیرساخت آماده قرار می گیرد.
تفاوت فروشگاه سازها در نحوه ارائه این زیرساخت است. بعضی از آنها متن باز هستند و کنترل بیشتری روی کد و زیرساخت به کاربر می دهند؛ بعضی دیگر به صورت SaaS ارائه می شوند و نگهداری فنی پلتفرم را بر عهده ارائه دهنده می گذارند.
برای یک کسب و کار کوچک، این انتخاب ممکن است بیشتر به سادگی راه اندازی مربوط باشد. اما برای فروشگاهی که چند انبار، تعداد زیادی سفارش، نرم افزار حسابداری یا فرآیند ارسال مشخص دارد، موضوع فقط ساخت صفحات سایت نیست و باید کل فرآیند فروش بررسی شود.
فروشگاه ساز چیست و چه کاری انجام می دهد؟
فروشگاه ساز را می توان لایه ای دانست که بین کسب و کار و مشتری آنلاین قرار می گیرد و فرآیند فروش را مدیریت می کند.
در یک فروشگاه اینترنتی معمولی، مشتری باید بتواند محصول را پیدا کند، مشخصات آن را ببیند، به سبد خرید اضافه کند، اطلاعات ارسال را وارد کند و هزینه سفارش را بپردازد. در سمت کسب و کار نیز سفارش باید ثبت، پردازش، آماده سازی و ارسال شود.
یک فروشگاه ساز می تواند بخش قابل توجهی از این فرآیند را در اختیار کسب و کار قرار دهد.
امکانات اصلی یک فروشگاه ساز
- ایجاد و مدیریت صفحات فروشگاه
- ثبت و دسته بندی محصولات
- مدیریت قیمت و موجودی
- سبد خرید و ثبت سفارش
- اتصال به درگاه پرداخت
- مدیریت اطلاعات مشتریان
- مدیریت وضعیت سفارش
- تعریف روش های ارسال
- گزارش گیری از فروش
- اتصال به ابزارها و نرم افزارهای دیگر
البته همه فروشگاه سازها این امکانات را با یک سطح از عمق یا یک روش ارائه نمی کنند. به همین دلیل، صرف وجود یک قابلیت در فهرست امکانات، برای ارزیابی یک پلتفرم کافی نیست.
نکته: برای یک فروشگاه کوچک، مدیریت محصول و سفارش ممکن است نیاز اصلی باشد؛ اما برای کسب و کاری با چند شعبه یا انبار، هماهنگی موجودی، سفارش، حسابداری و ارسال می تواند اهمیت بیشتری داشته باشد.
فروشگاه ساز اینترنتی چیست و چه تفاوتی با سایت ساز دارد؟
فروشگاه ساز اینترنتی برای فروش کالا یا خدمات و مدیریت فرآیند خرید طراحی شده است؛ در حالی که سایت ساز می تواند صرفا برای ساخت یک وب سایت معرفی، شرکتی یا محتوایی استفاده شود.
| قابلیت | سایت ساز | فروشگاه ساز اینترنتی |
|---|---|---|
| ساخت صفحات وب | دارد | دارد |
| معرفی محصولات | معمولا دارد | دارد |
| سبد خرید | معمولا ندارد یا محدود است | دارد |
| ثبت سفارش | محدود | دارد |
| مدیریت موجودی | معمولا ندارد | دارد |
| پرداخت آنلاین | بسته به سیستم | معمولا دارد |
| مدیریت فرآیند فروش | محدود | هسته اصلی سیستم |
| مدیریت سفارش و ارسال | معمولا ندارد | بسته به پلتفرم |
بنابراین اگر هدف فقط معرفی برند یا خدمات باشد، سایت ساز می تواند کافی باشد. اما زمانی که سایت قرار است محل اصلی دریافت و پردازش سفارش باشد، باید امکانات فروشگاهی را بررسی کرد.
انواع فروشگاه ساز اینترنتی کدامند؟
فروشگاه سازها را از نظر نحوه ارائه و مدیریت زیرساخت می توان در دو گروه اصلی بررسی کرد:
- فروشگاه سازهای متن باز یا Open Source
- فروشگاه سازهای اشتراکی یا SaaS
این دو مدل از نظر میزان کنترل فنی، مسئولیت نگهداری و نحوه توسعه با یکدیگر تفاوت دارند.
فروشگاه سازهای متن باز یا Open Source چیست؟
در مدل متن باز، کد نرم افزار در اختیار کاربران و توسعه دهندگان قرار دارد و امکان نصب، تغییر و توسعه آن وجود دارد. WooCommerce و Magento Open Source نمونه هایی از راهکارهای شناخته شده این گروه هستند.
برای مثال، WooCommerce یک راهکار تجارت الکترونیک متن باز مبتنی بر WordPress است و امکان توسعه فروشگاه با افزونه ها و تغییرات اختصاصی را فراهم می کند.
مزایای فروشگاه ساز متن باز
- کنترل بیشتر روی کد و زیرساخت
- امکان توسعه و شخصی سازی گسترده
- انتخاب میان سرویس های میزبانی مختلف
- دسترسی به اکوسیستم افزونه ها و توسعه دهندگان
- امکان ایجاد قابلیت های اختصاصی
معایب فروشگاه ساز متن باز
کنترل بیشتر معمولا به معنی مسئولیت بیشتر نیز هست. به روزرسانی نرم افزار، امنیت، سازگاری افزونه ها، پشتیبان گیری و نگهداری سرور می تواند بر عهده کسب و کار یا تیم فنی آن باشد.
بنابراین متن باز بودن به خودی خود به معنی ساده تر یا کم هزینه تر بودن راه اندازی نیست. هزینه واقعی می تواند در توسعه، نگهداری، هاست، افزونه ها و پشتیبانی فنی شکل بگیرد.
فروشگاه سازهای اشتراکی یا SaaS چیست؟
در مدل SaaS، نرم افزار روی زیرساخت ارائه دهنده اجرا می شود و کسب و کار از طریق اینترنت به آن دسترسی دارد. نگهداری زیرساخت و بخش قابل توجهی از به روزرسانی و عملیات فنی توسط ارائه دهنده انجام می شود.
Shopify نمونه شناخته شده ای از این مدل است و خدمات فروشگاه، مدیریت محصول، سفارش، موجودی و سایر قابلیت های تجارت را در یک پلتفرم ابری ارائه می کند.
مزایای مدل SaaS
- راه اندازی ساده تر
- کاهش درگیری با نگهداری زیرساخت
- به روزرسانی متمرکز
- دسترسی از طریق اینترنت
- پشتیبانی و خدمات متمرکز
- امکان استفاده از قابلیت های آماده و یکپارچه
محدودیت های احتمالی SaaS
در SaaS میزان کنترل مستقیم روی زیرساخت و کد معمولا کمتر از مدل متن باز است. همچنین باید بررسی کرد که پلتفرم تا چه اندازه امکان شخصی سازی، اتصال به نرم افزارهای موجود و توسعه قابلیت های مورد نیاز کسب و کار را فراهم می کند.
بنابراین سوال اصلی فقط این نیست که «SaaS یا Open Source؟»؛ سوال مهم تر این است که چه میزان کنترل، مسئولیت فنی و یکپارچه سازی برای کسب و کار شما لازم است؟
چند نمونه از فروشگاه سازهای اینترنتی
۱. سیکا ۳۶۵
سیکا ۳۶۵ در دسته راهکارهای فروش آنلاین مبتنی بر SaaS قرار می گیرد، اما تمرکز آن صرفا روی ایجاد صفحات یک فروشگاه اینترنتی نیست. این پلتفرم برای کسب و کارهایی طراحی شده که فروش آنلاین آنها با موجودی، سفارش، انبار، حسابداری و ارسال ارتباط دارد.
در سیکا ۳۶۵، وب سایت فروشگاهی می تواند به نرم افزار حسابداری و انبارداری متصل شود، قیمت و موجودی را به روز کند و فرآیند سفارش را تا جمع آوری و ارسال دنبال کند. امکاناتی مانند مدیریت چند انبار، اپلیکیشن جورچین برای جمع آوری سفارش و ابزار مدیریت ارسال نیز بخشی از این ساختار هستند.
این رویکرد برای کسب و کاری اهمیت دارد که سایت را بخشی از عملیات فروش خود می داند، نه یک ویترین جدا از سیستم های داخلی.
برای مثال، در یک سوپرمارکت با چند انبار، ثبت سفارش اینترنتی زمانی کاربردی است که موجودی نمایش داده شده در سایت با موجودی واقعی هماهنگ باشد و سفارش پس از ثبت بتواند وارد فرآیند جمع آوری و ارسال شود.
۲. Shopify
Shopify یک پلتفرم تجارت الکترونیک SaaS است که ابزارهایی برای ایجاد فروشگاه، مدیریت محصول، موجودی، سفارش، پرداخت و فروش در کانال های مختلف ارائه می کند. زیرساخت و میزبانی توسط ارائه دهنده مدیریت می شود و کاربر بیشتر روی مدیریت کسب و کار و فروشگاه تمرکز می کند.
مدل آن برای کسب و کارهایی مناسب است که می خواهند از یک سرویس ابری آماده استفاده کنند و درگیر مدیریت مستقیم سرور و نرم افزار نباشند.
۳. WooCommerce
WooCommerce یک پلتفرم تجارت الکترونیک متن باز برای WordPress است. هسته آن رایگان و متن باز است و کسب و کار می تواند با استفاده از افزونه ها، قالب ها و توسعه اختصاصی، فروشگاه را متناسب با نیاز خود تغییر دهد.
در مقابل، مسئولیت انتخاب هاست، مدیریت WordPress و WooCommerce، به روزرسانی، امنیت و بسیاری از مسائل فنی می تواند بر عهده صاحب سایت یا تیم فنی باشد.
۴. Magento Open Source
Magento Open Source نیز یک راهکار متن باز تجارت الکترونیک است که برای ساخت فروشگاه های قابل توسعه استفاده می شود. این مدل کنترل و انعطاف فنی بالایی در اختیار تیم توسعه قرار می دهد، اما معمولا برای پیاده سازی و نگهداری به دانش فنی بیشتری نیاز دارد.
مقایسه سریع مدل ها
| مدل | کنترل فنی | مسئولیت نگهداری | شخصی سازی | مناسب برای |
|---|---|---|---|---|
| Open Source | زیاد | بیشتر | زیاد | کسب و کار دارای تیم فنی |
| SaaS عمومی | متوسط | کمتر | وابسته به پلتفرم | کسب و کارهای با نیازهای استاندارد |
| SaaS یکپارچه | وابسته به پلتفرم | کمتر | وابسته به امکانات و توسعه | کسب و کارهای دارای فرآیندهای عملیاتی |
چگونه فروشگاه ساز مناسب را انتخاب کنیم؟
هیچ فروشگاه سازی بدون در نظر گرفتن مدل کسب و کار، به صورت عمومی انتخاب مناسبی برای همه نیست. انتخاب باید از نیازهای واقعی فروش شروع شود، نه از ظاهر چند قالب یا تعداد امکانات فهرست شده در صفحه معرفی.
اگر در مرحله راه اندازی هستید، پیش از انتخاب پلتفرم، موارد زیر را مشخص کنید:
چک لیست انتخاب فروشگاه ساز
- تعداد تقریبی محصولات و تنوع آنها مشخص است.
- روش مدیریت موجودی مشخص است.
- تعداد انبارها و شعب مشخص است.
- نرم افزار حسابداری فعلی مشخص است.
- روش های پرداخت مورد نیاز مشخص است.
- فرآیند آماده سازی و ارسال سفارش مشخص است.
- نیاز به اپلیکیشن یا وب اپلیکیشن بررسی شده است.
- سطح مورد نیاز برای شخصی سازی سایت مشخص است.
- نیازهای SEO و مدیریت محتوا بررسی شده است.
- نحوه دریافت پشتیبانی مشخص است.
- مسیر توسعه کسب و کار در آینده بررسی شده است.
مهم ترین معیار، امکانات نیست؛ ارتباط امکانات با فرآیند فروش است
فرض کنید یک فروشگاه پوشاک ۵۰۰ محصول دارد. داشتن پنل ثبت محصول برای چنین کسب و کاری ضروری است، اما کافی نیست. اگر موجودی کالا در فروشگاه حضوری تغییر کند، اطلاعات سایت هم باید به شکل قابل اتکا به روز شود.
برای یک فروشگاه زنجیره ای، اهمیت موضوع بیشتر می شود. موجودی شعب، ثبت سفارش، انتخاب محل تامین کالا، آماده سازی، ارسال و ثبت مالی می توانند به یک زنجیره عملیاتی تبدیل شوند.
به همین دلیل، هنگام بررسی یک فروشگاه ساز فقط نپرسید «چه امکاناتی دارد؟». بپرسید «این قابلیت دقیقا در فرآیند روزانه کسب و کار من چگونه استفاده می شود؟»
نکته کاربردی: اگر فروشگاه شما قرار است به انبار، حسابداری، ارسال یا چند شعبه متصل باشد، این نیازها را قبل از انتخاب پلتفرم مکتوب کنید. تغییر پلتفرم پس از رشد کسب و کار می تواند بسیار پیچیده تر از انتخاب دقیق در ابتدای مسیر باشد.
طراحی فروشگاه اینترنتی با فروشگاه ساز یا توسعه از صفر؟
راه اندازی فروشگاه بدون استفاده از یک پلتفرم آماده نیز ممکن است. در این روش، تیم داخلی یا شرکت توسعه دهنده می تواند بخش های مختلف سیستم را متناسب با نیاز کسب و کار طراحی و توسعه دهد.
این مدل زمانی معنا پیدا می کند که نیازهای کسب و کار به شکل قابل توجهی از قابلیت های استاندارد پلتفرم ها فاصله داشته باشد یا کنترل بسیار خاصی روی محصول نرم افزاری مورد نیاز باشد.
در مقابل، استفاده از فروشگاه ساز باعث می شود بسیاری از اجزای تکراری تجارت الکترونیک از ابتدا آماده باشند و تیم کسب و کار بتواند تمرکز بیشتری روی عملیات فروش و توسعه بازار داشته باشد.
| معیار | فروشگاه ساز | توسعه اختصاصی از صفر |
|---|---|---|
| شروع پروژه | معمولا سریع تر | معمولا زمان برتر |
| امکانات استاندارد فروش | آماده | نیازمند توسعه |
| کنترل روی کد | وابسته به مدل پلتفرم | بسیار زیاد |
| مسئولیت نگهداری | وابسته به مدل سرویس | بیشتر بر عهده تیم پروژه |
| توسعه قابلیت اختصاصی | وابسته به پلتفرم | انعطاف بیشتر |
| نیاز به تیم فنی | کمتر تا متوسط | معمولا بیشتر |
| مناسب برای | بیشتر مدل های استاندارد و نیمه اختصاصی | نیازهای خاص و پیچیده |
نکته مهم این است که «اختصاصی بودن» همیشه به معنی مناسب تر بودن برای یک کسب و کار نیست. اگر یک قابلیت استاندارد در یک پلتفرم به شکل پایدار و قابل استفاده وجود داشته باشد، توسعه دوباره آن از صفر لزوما مزیت عملیاتی ایجاد نمی کند.
از طرف دیگر، اگر کسب و کار فرآیندهای خاصی دارد که فروشگاه ساز نمی تواند آنها را پوشش دهد، توسعه اختصاصی یا ترکیب یک پلتفرم با توسعه اختصاصی می تواند گزینه منطقی تری باشد.
قبل از انتخاب فروشگاه ساز، زیرساخت را هم بررسی کنید
انتخاب فروشگاه ساز تنها تصمیم نرم افزاری نیست. هاست، دامنه، سرعت، امنیت، پشتیبان گیری و نحوه مدیریت زیرساخت نیز روی عملکرد فروشگاه اثر می گذارند.
برای مثال، تفاوت میان انواع زیرساخت میزبانی می تواند روی نحوه تخصیص منابع و مدیریت سایت اثر بگذارد. اگر در حال بررسی گزینه های میزبانی هستید، آشنایی با تفاوت هاست ابری و معمولی در مدیریت منابع فروشگاه اینترنتی می تواند به تصمیم دقیق تر کمک کند.
همچنین پیش از خرید سرویس میزبانی، بهتر است صرفا به مشخصاتی مانند فضای دیسک یا تعداد هسته توجه نکنید. پایداری، کیفیت پشتیبانی، منابع واقعی و تناسب سرویس با حجم ترافیک نیز باید بررسی شوند.
فروشگاه ساز برای چه کسب و کارهایی مناسب است؟
فروشگاه ساز می تواند برای طیف وسیعی از کسب و کارها استفاده شود، اما نیاز هر کدام متفاوت است.
فروشگاه کوچک
برای فروشگاهی با تعداد محدود محصول، معمولا مدیریت محصول، پرداخت، سفارش و ارسال اهمیت بیشتری دارد.
فروشگاه تخصصی
در فروشگاه هایی مانند محصولات پروتئینی، آرایشی یا دیجیتال، تنوع ویژگی های محصول، موجودی و مدیریت سفارش اهمیت بیشتری پیدا می کند.
فروشگاه زنجیره ای
در این مدل، موضوع فقط فروش آنلاین نیست. موجودی شعب، انبارها، تامین سفارش، حسابداری و ارسال باید تا حد امکان هماهنگ باشند.
کسب و کار دارای فروش حضوری و آنلاین
اگر یک کسب و کار همزمان از فروشگاه فیزیکی و آنلاین استفاده می کند، اختلاف میان موجودی و قیمت دو کانال می تواند به خطا و نارضایتی مشتری منجر شود. بنابراین اتصال سیستم فروش آنلاین به زیرساخت های داخلی اهمیت بیشتری پیدا می کند.
یک مثال عملی: فروشگاه پوشاک
فرض کنید یک فروشگاه پوشاک ۸۰۰ محصول دارد و علاوه بر سایت، یک شعبه فیزیکی نیز دارد.
اگر سایت فقط وظیفه نمایش محصولات را انجام دهد، مدیریت موجودی می تواند به یک کار دستی تبدیل شود. اما اگر فروش آنلاین به سیستم موجودی متصل باشد، تغییر موجودی یک کالا در فروشگاه می تواند در کانال آنلاین نیز منعکس شود.
در چنین کسب و کاری، هنگام طراحی سایت فروشگاهی متناسب با فرآیند فروش و مدیریت موجودی باید فقط ظاهر سایت را بررسی نکرد؛ مسیر محصول از ثبت موجودی تا دریافت سفارش، آماده سازی، پرداخت و ارسال نیز باید مشخص باشد.
چه زمانی همکاری با یک پلتفرم فروش آنلاین منطقی تر است؟
اگر هدف شما فقط داشتن یک وب سایت نیست و فروش اینترنتی قرار است بخشی از عملیات اصلی کسب و کار باشد، باید هزینه و مسئولیت نگهداری کل سیستم را در نظر بگیرید.
یک پلتفرم یکپارچه می تواند بخش هایی مانند سایت، محصول، سفارش، موجودی، انبار، ارسال و حسابداری را در یک مسیر عملیاتی قرار دهد. برای مثال، سیکا ۳۶۵ برای هماهنگی سفارش، موجودی و عملیات فروش آنلاین رویکردی فراتر از ساخت صفحات فروشگاه دارد و امکاناتی برای اتصال حسابداری، مدیریت انبار، جمع آوری سفارش و ارسال ارائه می کند.
در چنین مدلی، انتخاب پلتفرم باید بر اساس فرآیندهای واقعی کسب و کار انجام شود. اگر فقط ظاهر سایت بررسی شود، بخش مهمی از مسئله از ابتدا نادیده گرفته خواهد شد.
جمع بندی؛ هرآنچه درباره فروشگاه ساز اینترنتی باید بدانید.
فروشگاه ساز در ساده ترین تعریف، زیرساختی برای ساخت و مدیریت فروشگاه اینترنتی است؛ اما تفاوت پلتفرم ها در میزان کنترل، مسئولیت فنی، قابلیت توسعه و ارتباط آنها با فرآیندهای واقعی کسب و کار مشخص می شود.
فروشگاه سازهای متن باز انعطاف و کنترل بیشتری در اختیار تیم فنی قرار می دهند، در حالی که مدل های SaaS بخش بیشتری از زیرساخت و نگهداری را مدیریت می کنند. برای انتخاب میان آنها باید به جای تمرکز صرف بر ظاهر سایت، محصول، موجودی، سفارش، پرداخت، انبار، حسابداری و ارسال را در کنار یکدیگر دید.
سیکا ۳۶۵ نیز با همین نگاه، فروش آنلاین را صرفا به ساخت یک فروشگاه محدود نمی کند و آن را در ارتباط با زیرساخت های عملیاتی کسب و کار دنبال می کند. اگر در حال بررسی گزینه های راه اندازی فروشگاه اینترنتی هستید، می توانید امکانات و نحوه یکپارچه سازی سیکا ۳۶۵ را بررسی کنید و بر اساس نیازهای کسب و کار خود برای انتخاب زیرساخت تصمیم بگیرید.